Doğal prototipler

"prototype" özelliği JavaScript çekirdeğinde oldukça fazla kullanılmaktadır. Tüm varsayılan yapıcı fonksiyonlar bunu kullanır.

Önce basit objeler, sonra daha karmaşık olanları için nasıl çalıştığını göreceğiz.

Object.prototype

Diyelim ki boş bir objeyi yazdırdınız:

let obj = {};
alert( obj ); // "[object Object]" ?

"[object Object]" yazısını oluşturan kod nerede? Bu varsayılan toString metodu, ama asıl soru nerede? bu obj boş!

…Fakat obj = {} ile obj = new Object() aslında aynı anlama gelmektedir. Object object yapıcı fonksiyonudur. Bu fonksiyon Object.prototype'e ki bu da büyük bir toString'e sahip objeye ve diğer fonksiyonlara sahiptir.

Aşağıdaki gibi( Tamamı gömülüdür):

new Object() çağrıldığında ( veya {...} ile yaratıldığında ) Objenin [[Prototype]]'i bir önceki bölümde bahsettiğimiz gibi Object.prototype'a ayarlanır.

Sonrasında obj.toString() çaprıldığında – Bu metod Object.prototype'tan alınır.

Bunu şu şekilde kontrol edebiliriz:

let obj = {};

alert(obj.__proto__ === Object.prototype); // true
// obj.toString === obj.__proto__.toString == Object.prototype.toString

Object.prototype'ın üstünde başka bir [[Prototype]] yoktur.

alert(Object.prototype.__proto__); // null

Diğer gömülü prototipler

Array, Date, Function gibi diğer gömülü objeler metodlarını prototype üzerinde tutar.

Örneğin, [1,2,3] bir array yarattığınızda içte varsayılan new Array() yapıcısı kullanılır. Bundan dolayı dizi dizi objesi yeni bir objeye yazılır ve Array.prototype bunun prototipi olur ve metodlar sağlar. Bu hafızayı oldukça etkin kullanmaya yarar.

Tanım gereği, tüm gömülü prototipler üstünde Object.prototype'a sahip olmalıdır. Bazen “herşey objelerden kalıtım alır” sözünü duyarsınız.

Aşağıda bunun etraflı bir görselini görebilirsiniz.

Prototipleri inceleyecek olursak:

let arr = [1, 2, 3];

// Array.prototype'tan mı kalıtım alıyor?
alert( arr.__proto__ === Array.prototype ); // true

// peki ya Object.prototype'tan mı?
alert( arr.__proto__.__proto__ === Object.prototype ); // true

// Peki ya onun üzerine bir null.
alert( arr.__proto__.__proto__.__proto__ ); // null

Bazı metodlar üst üste gelebilir, örneğin Array.prototype kendine ait bir toString metoduna sahiptir ve bu da elemanları arasına virgül koyarak çıktı vermesini sağlar:

let arr = [1, 2, 3]
alert(arr); // 1,2,3 <--  Array.prototype.toString'in sonucu

Daha önce de gördüğümüz gibi, Object.prototype'ın toString metodu bulunmaktadır fakat Array.prototype bu zincirlemede daha yakındır ve bundan dolayı diziler bunu kullanır.

Chrome Developer Tools konsolunda da bu kalıtımı ( console.dir kullanarak görebilirsiniz )

Diğer gömülü objeler de aynı şekilde çalışır, hatta fonksiyonlar bile. Bunlar gömülü Fonksiyon yapıcısının objeleridir, call/apply gibi metodları ve diğerleri Function.prototype'tan alınmıştır. Fonksiyonların kendine ait toString metdoları da bulunmaktadır.

function f() {}

alert(f.__proto__ == Function.prototype); // true
alert(f.__proto__.__proto__ == Object.prototype); // true, objelerden kalıtım alır.

İlkel tipler

En karışık yapılar karakter dizileri, sayılar ve boolean ile yapılır.

Hatırlayacağınız üzere bunlar obje değildirler. Fakat özelliklerine erişmeye çalıştığınızda, gömülü yapıcı obje ile geçici objeler üretilir. Bunlar String, Number, Boolean metodlarını sağlar ve yok olurlar.

Bu objeler gizli üretilir ve çoğu motor bunları optimize edebilir, Fakat şartname bunu tam olarak bu şekilde tanımlar. Bu objelerin metodları da prototype’ta yer alır, String.prototype, Number.prototype ve Boolean.prototype olarak bulunur.

"null

Doğal prototiplerin değiştirilmesi

Doğal(native) prototipler modifiye edilebilir. Örneğin, String.prototype'a bir metod eklersek, bu tüm karakter dizileri için geçerli olur:

String.prototype.show = function() {
  alert(this);
};

"BOOM!".show(); // BOOM!

Geliştirme sürecinde hangi fikirlerin gömülü olması gerektiğine dair fikrimiz olabilir. Hatta doğal prototiplere ekleme yapmak için istek duyabilirsiniz. Fakat bu genelde kötü bir fikiridir.

Prototipler evrenseldir, bundan dolayı kolayca ikilik çıkarabilir. Eğer iki kütüphane String.prototype.show şeklinde metod eklerse bunlardan biri diğerinin üzerine yazar.

Modern programlama da sadece bir koşulda doğal prototiplerin düzenlenmesine izin verilir. Buna pollyfills denir. Diğer bir deyişle eğer JavaScript şartnamesinde bir metod var fakat bu JavaScript motoru tarafından henüz desteklenmiyorsa, bunu elle yazmak ve gömülü prototipe eklemek mümkündür.

Örneğin:

if (!String.prototype.repeat) { // Eğer böyle bir metod yoksa
  // prototip'e ekle

  String.prototype.repeat = function(n) {
    // karakteri n defa tekrarlar

    // aslında kod bundan daha karmaşık olmalıdır.
    // eğer n negatif bir sayı gelirse hata dönder
    // Algoritma şartnamede belirlenmiştir.
    return new Array(n + 1).join(this);
  };
}

alert( "La".repeat(3) ); // LaLaLa

Prototiplerden ödünç alma

Dekoratörler ve iletilme, call/apply bölümünde metod ödünç almadan bahsetmiştik.

function showArgs() {
  // Array'den join i ödünç al ve argüman kaynağında çağır.
  alert( [].join.call(arguments, " - ") );
}

showArgs("John", "Pete", "Alice"); // John - Pete - Alice

join Array.prototype içerisinde bulunduğundan dolayı, oradan doğrudan çağırabilir ve şu şekilde tekrar yazabiliriz:

function showArgs() {
  alert( Array.prototype.join.call(arguments, " - ") );
}

Bu daha etkin çünkü ayrıca bir dizi [] objesi yaratmaktan kaçınılmıştır. Fakat biraz uzun sürmüştür.

Özet

  • Tüm gömülü objeler aynı yapıyı paylaşır:
    • Metodlar prototiplerde saklanır ( Array.prototype, Object.prototype, Date.prototype vs. )
    • Veriyi objenin kendisi tutar ( dizi elemanları, obje özellikleri, tarih vs. )
  • İlkel veriler de saklayıcı objelerin prototiplerinde metodlarını tutarlar:Number.prototype, String.prototype, Boolean.prototype. Sadece undefined ve null için saklayıcı objeler bulunmamaktadır.
  • Gömülü prototipler yeni metodlar ile değiştirilebilir. Fakat bunların değiştirilmesi önerilmez. Tek değiştirilebilir diyeceğimiz olay yeni bir standart’ın eklenmesi olabilir, JavaScript motoru henüz o özelliği uygulamamışsa bu standart’ı siz uygulayabilirsiniz.

Görevler

önem: 5

Tüm fonksiyonların prototipine “defer(ms)” metodunu ekleyin, bu metod istenilen fonksiyonu belirtilen milisaniye sonunda çalıştırmalıdır.

Bunu yaptıktan sonra kod aşağıdaki gibi görünmelidir:

function f() {
  alert("Hello!");
}

f.defer(1000); // 1 sn sonrasında "Hello!" yazar.
Function.prototype.defer = function(ms) {
  setTimeout(this, ms);
};

function f() {
  alert("Hello!");
}

f.defer(1000); // 1 sn sonra "Hello" gösterilir.
önem: 4

Tüm fonksiyonların prototiplerini defer(ms) metodunu ekleyiniz. Bu metod çağrılan fonksiyonu ms kadar geciktiren bir kapsayıcıdır.

Şu şekilde çalışmalıdır:

function f(a, b) {
  alert( a + b );
}

f.defer(1000)(1, 2); // 1 sn sonra 3 görünür.

Argümanların orjinal fonksiyona iletilmesi gerektiğini unutmayın.

Function.prototype.defer = function(ms) {
  let f = this;
  return function(...args) {
    setTimeout(() => f.apply(this, args), ms);
  }
};

// kontrol et
function f(a, b) {
  alert( a + b );
}

f.defer(1000)(1, 2); // 1 sn sonra 3 görünür
Eğitim haritası

Yorumlar

yorum yapmadan önce lütfen okuyun...
  • Eğer geliştirme ile alakalı bir öneriniz var ise yorum yerine github konusu gönderiniz.
  • Eğer makalede bir yeri anlamadıysanız lütfen belirtiniz.
  • Koda birkaç satır eklemek için <code> kullanınız, birkaç satır eklemek için ise <pre> kullanın. Eğer 10 satırdan fazla kod ekleyecekseniz plnkr kullanabilirsiniz)