Promise Zinciri

Callback fonksiyonlarına giriş bölümünde bahsettiğimiz probleme tekrar göz atalım. Burada bir seri asenkron görevin ardaşık bir biçimde çağırılması gerekmekte. Örneğin script dosyalarının yüklenmesi. Bunu Promise ile nasıl yapabiliriz?

Promise bize bunu gerçekleştirebilmemiz için bazı yöntemler sunmakta.

Bu bölümde Promise Zinciri’nden bahsedeceğiz.

Şöyle:

new Promise(function(resolve, reject) {

  setTimeout(() => resolve(1), 1000); // (*)

}).then(function(result) { // (**)

  alert(result); // 1
  return result * 2;

}).then(function(result) { // (***)

  alert(result); // 2
  return result * 2;

}).then(function(result) {

  alert(result); // 4
  return result * 2;

});

Buradaki yaklaşım, elde edilen sonuçların .then zincirinde tekrar işleme alınmasıdır.

Genel akış şu şekilde:

  1. İlk Promise 1 saniye içerisinde sonuçlanır (*),
  2. Sonrasında ilk .then işleyicisi çağrılır (**).
  3. Bu fonksiyondan dönen değer bir sonraki .then işleyicisine aktarılır (***)
  4. …ve zincirleme süreç böyle işlemeye devam eder.

Sonucun işleyiciler arasında aktarılmasıyla birlikte alert fonsiyonlarının çağırıldığını ve sırasıyla 124 çıktılarını verdiğini görürüz.

promise.then çağrısı bir Promise döndürür, böylelikle bir sonraki .then işleyicisi çağırılabilir.

İşleyiciden bir değer döndüğünde, bu Promise’ in sonucu olur. Böylece bir sonraki .then işleyicisi bu değer ile çağrılır.

Promise Zinciri şöyle başlamakta:

new Promise(function(resolve, reject) {

  setTimeout(() => resolve(1), 1000);

}).then(function(result) {

  alert(result);
  return result * 2; // <-- (1)

}) // <-- (2)
// .then…

.then işleyicisinden dönen değer yine Promise’ dir, böylece zinciri oluşturacak olan diğer .then işleyicileri (1) ve (2) değerleri üzerinden çağrılabilmektedir.

Aşağıda genel olarak yapılan bir hata görülmekte. Tanımlanmış olan Promise objesinin bir değişkene atanıp bunun üzerinden tekil şekilde .then işleyicisinin çağırılması bir Promise Zinciri oluşturmaz.

Örnek:

let promise = new Promise(function(resolve, reject) {
  setTimeout(() => resolve(1), 1000);
});

promise.then(function(result) {
  alert(result); // 1
  return result * 2;
});

promise.then(function(result) {
  alert(result); // 1
  return result * 2;
});

promise.then(function(result) {
  alert(result); // 1
  return result * 2;
});

Burada tek bir Promise objesine birden fazla işleyicinin eklenmesi ve bu işleyicilerin birbirleri arasında veriyi aktarmadan, yanlızca ilk dönütü birbirlerinden bağımsız olarak işledikleri görülmektedir.

Burada durumu niteleyen akışı görebiliriz (bunu yukarıdaki zincir akışını göz önüne alarak inceleyiniz):

Aynı Promise üzerindeki tüm .then işleyicileri yukarıdaki örnekte aynı sonucu vermekte. Yani alert fonksiyonu sürekli olarak 1 değerini gösterir.

Genel olarak uygulamalarımızda bir Promise üzerinde birden fazla işleyiciye nadiren ihtiyaç duyulur. Fakat, zincir yapısı ise çok daha sık şekilde kullanılmaktadır.

Promise Dönütü

Normal koşullarda .then işleyicisinden dönen değer doğrudan sonraki işleyiciye bir parametre olarak aktarılır. Fakat burada bir istisna var.

Şayet dönen değer yine bir Promise ise zincirleme akış bu Promise sonuçlanana dek durur, yeni değerin gelmesini bekler. Sonrasında gelen dönüt bir sonraki .then işleyicisine aktarılır.

Örnek:

new Promise(function(resolve, reject) {

  setTimeout(() => resolve(1), 1000);

}).then(function(result) {

  alert(result); // 1

  return new Promise((resolve, reject) => { // (*)
    setTimeout(() => resolve(result * 2), 1000);
  });

}).then(function(result) { // (**)

  alert(result); // 2

  return new Promise((resolve, reject) => {
    setTimeout(() => resolve(result * 2), 1000);
  });

}).then(function(result) {

  alert(result); // 4

});

Buradaki ilk .then işleyicisi alert fonksiyonu ile 1 değerini gösterir ve yeni bir Promise objesi oluşturarak döndürür. Bir sonraki .then işleyicisi result parametresi olarak gönderdiğimiz Promise’ i alır. 1000ms sonrasında bu Promise sonuçlanır ve kendi tanım aralığındaki result değerini kullanarak result * 2 değerini döner.(**) satırında tanımlanmış olan işleyici içerisindeki alert fonksiyonu çalışır ve 2 değerini gösterir.

Sonuç olarak alert fonksiyonları birer saniyelik gecikmeyle birlikte sırasıyla 1 → 2 → 4 çıktılarını gösterir.

Promise dönütü oluşturabiliyo olmak bize asenkron zincir yapıları oluşturma kolaylığı sağlar.

Örnek: loadScript

Yukarıda bahsettiğimiz zincir yapısını, önceki bölümlerde tanımladığımız previous chapter örneğindeki içeriği kullanmak için tanımlayalım:

loadScript("/article/promise-chaining/one.js")
  .then(function(script) {
    return loadScript("/article/promise-chaining/two.js");
  })
  .then(function(script) {
    return loadScript("/article/promise-chaining/three.js");
  })
  .then(function(script) {
    // scriptlerde tanımlı fonksiyonların
    // yüklendiğini doğrulamak için çağıralım
    one();
    two();
    three();
  });

Arrow fonksiyon notasyonu kullanılarak daha kısa bir biçimde şöyle de yazılabilir:

loadScript("/article/promise-chaining/one.js")
  .then(script => loadScript("/article/promise-chaining/two.js"))
  .then(script => loadScript("/article/promise-chaining/three.js"))
  .then(script => {
    // scriptler yüklendi, fonksiyonlar artık çağrılabilir
    one();
    two();
    three();
  });

Burada her loadScript çağrısı bir Promise döndürmekte ve takip eden .then işleyicisi bu Promise değeri ortaya çıktığında çalışmakta. Böylelikle scriptler birbiri ardına yüklenebilmekte.

Yukarıdaki kod bloğunun halen sade bir yapı halinde olduğuna da dikkat etmekte fayda var. Kod bloğu sağ tarafa doğru değil aşağı yönde genişleme göstermekte. Burada herhangi bir şekilde “kıyamet piramidi / callback cehennemi” yapısının oluşmadığını görebiliriz.

.then işleyicisini doğrudan loadScript fonksiyonu üzerinden de çağırabiliriz:

loadScript("/article/promise-chaining/one.js").then(script1 => {
  loadScript("/article/promise-chaining/two.js").then(script2 => {
    loadScript("/article/promise-chaining/three.js").then(script3 => {
      // script1, script2 ve script3 parametrelerine erişilebilir
      one();
      two();
      three();
    });
  });
});

Burada yukarıda bahsettiğimiz büyüme yönü bu kod bloğunda sağa doğru olmakta. Yani callback ile yaşadığımız sorunlar burada da oluşmaya başlayacaktır.

Promise yapısını yeni kullanmaya başlayan kişiler bazen zincir yapısı hakkında fikir sahibi olmadıkları için yukarıdaki kod bloğuna benzer bir yapı kurabilirler. Fakat bu da kodun okunabilirliğini/sürdürülebilirliğini azaltmaktadır. Bundan dolayı zincir yapısının kullanımı tercih edilmelidir.

Fakat bunun da istisnai olarak kullanılması gereken durumlar ortaya çıkabilmektedir. Örneğin; script1, script2 ve script3 parametrelerine en içteki işleyiciden erişilmesi gereken bir durumun oluşabilmesi gibi.

Thenable

.then işleyicisi herhangi bir “thenable” obje döndürebilir ve bu, aynı bir Promise objesi gibi işlem görür.

Bir “thenable” objesi, üzerinde .then metodu tanımlı herhangi bir objedir.

Buradaki düşünce, 3. parti kütüphanelere kendi Promise uyumlu objelerini geliştirebilme esnekliği sunmaktır. Bu kütüphaneler kendi istekleri doğrultusunda farklı metodları objelerine ekleyebilirler.

Aşağıda bir “thenable” obje örneği mevcut:

class Thenable {
  constructor(num) {
    this.num = num;
  }
  then(resolve, reject) {
    alert(resolve); // function() { native code }
    // this.num*2 değerini 1 saniye sonra çözümle
    setTimeout(() => resolve(this.num * 2), 1000); // (**)
  }
}

new Promise(resolve => resolve(1))
  .then(result => {
    return new Thenable(result); // (*)
  })
  .then(alert); // 2 değerini 1000ms sonra gösterir

JavaScript (*) olan satırda .then tarafından dönen objeyi kontrol eder: eğer bu obje üzerinde .then metodu tanımlıysa resolve ve reject fonksiyonlarını parametre olarak .then fonksiyonuna sağlar ve bu metodlardan biri çağırılıncaya dek bekler.

Yukarıdaki örnekte resolve(2) metodu (**) satırı yorumlandıktan 1 saniye sonra çağrılır. Ortaya çıkan sonuç sonrasında Promise Zinciri üzerinde aşağı doğru gidecektir.

Bu özellik sayesinde Promise Zinciri özelliğine sahip objelerin yaratımı Promise objesinden kalıtılmak zorunda olmaksızın yapılabilir.

Daha kapsamlı bir örnek: fetch

Ön-yüz programla içinde promise çoğunlukla ağ üzerinde yapılan isteklerde kullanılır. Bunu gerçekleştiren bir örnekle devam edelim.

Burada fetch metodunu uzak bir sağlayıcıdan veri almak için kullanacağız. Bu metod birçok parametreye sahip fakat basitçe kullanımı aşağıdaki gibi:

let promise = fetch(url);

Bu, verilmiş olan url adresine bir istek yollar ve Promise döner. Promise, uzaktaki sağlayıcıdan istenen veriyi aldığında bir response objesi olarak çözümlenir.

Tüm dönütü elde edebilmek için response.text() metodunu çağırmamız gerekir. Bu çağrı, uzak sunucudan tüm içerik alındıktan sonra çözümlenecek olan bir Promise döner.

Aşağıdaki örnekte user.json dosyasına çağrı yapılmakta ve dönüt alert fonksiyonu ile gösterilmekte:

fetch('/article/promise-chaining/user.json')
  // uzak sunucudan cevap geldiğinde aşağıdaki `.then` çalışır
  .then(function(response) {
    // response.text() tüm içeriği çözümleyecek olan promise' i döner
    // sonrasında içeriği indirir
    return response.text();
  })
  .then(function(text) {
    // ...ve uzak sunucudan gelen içerik
    alert(text); // {"name": "iliakan", isAdmin: true}
  });

Ayrıca response.json() metodu gelen veriyi doğruca JSON formatına çözümler. Örnekteki senaryoya daha uygun olduğundan kodda bu kısmı değiştirelim.

Arrow fonksiyon kullanarak da daha sade bir biçime ulaşabilmek için kodu tekrar düzenleyelim.

// yukarıdan farklı olarak response.json() kullanıyoruz
fetch('/article/promise-chaining/user.json')
  .then(response => response.json())
  .then(user => alert(user.name)); // iliakan

Şimdi de elde ettiğimiz kullanıcı verisiyle bir şeyler yapalım.

Örneğin, Github sayfasına da bir istekte bulunarak kullanıcı profilini ve avatarını elde edebiliriz.

// user.json dosyasına istek yolla
fetch('/article/promise-chaining/user.json')
  // json formatına dönüştür
  .then(response => response.json())
  // GitHub sayfasına isteği yolla
  .then(user => fetch(`https://api.github.com/users/${user.name}`))
  // dönütü json formatına dönüştür
  .then(response => response.json())
  // kullanıcı avatar resmini (githubUser.avatar_url) 3 saniye boyunca göster
  .then(githubUser => {
    let img = document.createElement('img');
    img.src = githubUser.avatar_url;
    img.className = "promise-avatar-example";
    document.body.append(img);

    setTimeout(() => img.remove(), 3000); // (*)
  });

Yukarıdaki kod bloğu istediğimiz şekilde çalışmakta fakat burada potansiyel bir sorun da mevcut.

(*) işaretli satıra bakıcak olursak, gösterdiğimiz avatar resmi DOM üzerinden silindikten sonra herhangi bir şey yapmak istiyorsak bunu nasıl yapabiliriz? Örneğin sayfa üzerde bu kullanıcının verilerini düzenlemek için bir form göstermek istiyor olalım. Mevcut durumda bunu yapamayız, çünkü son .then işleyicisi herhangi bir değer döndürmemekte. Bundan dolayı, tekrar .then fonksiyonu çağırılamaz.

Mevcut zinciri genişletmek için bu işlem sonucunda bir promise döndürmemiz gerekir.

Şöyle:

fetch('/article/promise-chaining/user.json')
  .then(response => response.json())
  .then(user => fetch(`https://api.github.com/users/${user.name}`))
  .then(response => response.json())
  .then(githubUser => new Promise(function(resolve, reject) {
    let img = document.createElement('img');
    img.src = githubUser.avatar_url;
    img.className = "promise-avatar-example";
    document.body.append(img);

    setTimeout(() => {
      img.remove();
      resolve(githubUser);
    }, 3000);
  }))
  // triggers after 3 seconds
  .then(githubUser => alert(`Finished showing ${githubUser.name}`));

Yapılan değişiklikten sonra img.remove() metodu ayn şekilde 3 saniye sonra çalışacak. Fakat, sonrasında resolve(githubUser) ile kullanıcı bilgilerini bir sonraki zincirde kullanılabilmesi için çözümleyecek.

Genel bir kural olarak, asenkron eylemler her zaman bir promise döndürmelidir.

Bu, asenkron eylemlerden sonra gerçekleştirilecek işlemler için olanak sağlamaktadır. Şu anda, zincirin son işleyicisinden sonra herhangi bir genişlemeye ihtiyaç duymuyor olsak dahi, ileriye dönük olarak buna ihtiyacımız olabileceğini göz önüne almamız gerekir.

Nihayetinde, kodu daha yönetilebilir parçalara ayrıştırarak tekrar kullanılabilir fonksiyonlarımızı yazıyoruz:

function loadJson(url) {
  return fetch(url)
    .then(response => response.json());
}

function loadGithubUser(name) {
  return fetch(`https://api.github.com/users/${name}`)
    .then(response => response.json());
}

function showAvatar(githubUser) {
  return new Promise(function(resolve, reject) {
    let img = document.createElement('img');
    img.src = githubUser.avatar_url;
    img.className = "promise-avatar-example";
    document.body.append(img);

    setTimeout(() => {
      img.remove();
      resolve(githubUser);
    }, 3000);
  });
}

// fonksiyonları kullanıyoruz:
loadJson('/article/promise-chaining/user.json')
  .then(user => loadGithubUser(user.name))
  .then(showAvatar)
  .then(githubUser => alert(`Finished showing ${githubUser.name}`));
  // ...

Özet

Eğer .then (ya da catch/finally) işleyicisi promise dönerse, zincirleme akış bu Promise sonuçlanana dek durur, yeni değerin gelmesini bekler. Promise çözümlendiğinde akış kaldığı yerden yeni değer ile devam eder.

Genel bakış:

Görevler

Are these code fragments equal? In other words, do they behave the same way in any circumstances, for any handler functions?

promise.then(f1).catch(f2);

Versus:

promise.then(f1, f2);

The short answer is: no, they are not the equal:

The difference is that if an error happens in f1, then it is handled by .catch here:

promise
  .then(f1)
  .catch(f2);

…But not here:

promise
  .then(f1, f2);

That’s because an error is passed down the chain, and in the second code piece there’s no chain below f1.

In other words, .then passes results/errors to the next .then/catch. So in the first example, there’s a catch below, and in the second one – there isn’t, so the error is unhandled.

Eğitim haritası

Yorumlar

yorum yapmadan önce lütfen okuyun...
  • Eğer geliştirme ile alakalı bir öneriniz var ise yorum yerine github konusu gönderiniz.
  • Eğer makalede bir yeri anlamadıysanız lütfen belirtiniz.
  • Koda birkaç satır eklemek için <code> kullanınız, birkaç satır eklemek için ise <pre> kullanın. Eğer 10 satırdan fazla kod ekleyecekseniz plnkr kullanabilirsiniz)